از نامههای صادره از طرف بیت العدل اعظم
در خصوص ملحقات مشرقالأذکار، اشارات متعدّدی در الواح و خطابات حضرت عبدالبهاء به این ”متفرّعات مهمّه“ شده است. برای مثال آنچه در لیست هیکل مبارک آمده مکتب اطفال ایتام است و بیمارستان فقرا و اجزاخانه و محلّ عجزه و مدرسۀ علوم عالیه. و در مقام دیگر بعد از ذکر مؤسّساتِ نامبرده میفرمایند که بناهای عامّ المنفعۀ دیگری نیز تأسیس خواهد شد.… همچنین بیت العدل اعظم متذکّر شدهاند که نصّی مبنی بر اینکه تعداد ملحقات باید نُه عدد باشد ملاحظه نشده است.
(ترجمهای از نامۀ مورّخ ۱۸ مارس ۱۹۷۴ خطاب به یکی از احبّا)[۷۱]
نمادی از این فرایند [مشارکت جامعۀ بهائی در پروژههای توسعه] را میتوان در مشرقالأذکار و ملحقات آن دید. اوّلین قسمتی که ساخته خواهد شد بنای مرکزی است که قلب روحانی جامعه میباشد. سپس به تدریج ملحقات مختلف تأسیس و آغاز به فعّالیّت خواهند نمود: ”مؤسّسات خدمات اجتماعی مانند آنهایی که برای تسکین مصیبتزدگان، اعانت به فقرا، پناه مسافران، تسلّی محرومان و تعلیم عوام“ میکوشند. این فرایند به صورت جنینی و مدّتها قبل از اینکه یک جامعۀ بهائی به مرحلهای برسد که مشرقالأذکار خود را بنا کند آغاز میشود زیرا حتّی اوّلین مرکز محلّی که یک جامعۀ بهائی تأسیس میکند نه تنها به عنوان مرکز روحانی و اداری و محلّ گردهمایی جامعه به کار میرود بلکه میتواند به عنوان مکانی برای یک مدرسۀ تقویتی و مرکز فعّالیّتهای دیگر جامعه نیز مورد استفاده قرار گیرد. امّا در هر حال اصل اساسی همانا تقدّم جوانب روحانی بر مادّی است. ابتدا تنویر قلوب و اذهان از طریق امر حضرت بهاءاللّه است و پس از آن ایجاد تحرّک و تهییج مؤمنین در سطح تودۀ مردم است که مایلند این تعالیم را در زندگی روزانۀ جوامع خود معمول دارند.
(ترجمهای از نامۀ مورّخ ۸ مه ۱۹۸۴ خطاب به محفل روحانی ملّی برزیل)[۷۲]
اصطلاح مشرق الاذکار در آثار الهی در توصیف موارد مختلفی به کار رفته است: گردهمایی دوستان برای تلاوت دعا و مناجات در اسحار، ساختمان محلّ این فعّالیّت، مجموعۀ کاملی از مؤسّسۀ مشرقالأذکار با ملحقاتش، بنای مرکزی این مؤسّسۀ که اغلب ”مشرقالأذکار“ یا ”معبد“ نامیده میشود. این تنوّعات همه میتواند نشانههای مراحل یا جوانب معرّفی تدریجی مفهومی محسوب شود که حضرت بهاءاللّه آن را در کتاب مستطاب اقدس مقرّر فرمودهاند. خطوط عمل متعدّدی برای توسعۀ مشرقالأذکار در حال اجرا است و به این خطوط عمل است که احبّا میبایست توجّه و مساعی خود را معطوف دارند.
اصطلاح ”مشرقالأذکار“ وقتی در اشاره به عبادتگاه به کار میرود دلالت بر یک ساختمان یا مرکزی دارد که نفوس در آن جمع میشوند تا کلام الهی را بشنوند و خداوند را عبادت کنند. در حول این مشرقالأذکار مرکزی، ملحقات آن قرار دارد که بیانگر عبادت به شکل خدمت به نوع بشر میباشد.
(ترجمهای از نامۀ مورّخ ۲۴ فوریه ۱۹۹۸ خطاب به یکی از احبّا)[۷۴]
در این بررسی باید در نظر داشت که استفاده از منتخباتی از آثار مبارکه به عنوان متن یک سرود همراه با موسیقی و تکرار آیات و کلمات مجاز است. یک آهنگساز آزاد است که با توجّه به وظیفۀ روحانی خویش در رعایت حفظ شأن و احترام مقام و حرمت آثار مقدّسه، سبک موسیقی را تعیین کند.…
به علاوه، تکرار آیاتی از ادعیه یا منتخباتی از آثار مبارکه در سرودها به منظور هماهنگی با ضرورتهای موسیقی بلامانع است.
همانطور که در بالا اشاره شد، تغییرات جزئی در متن و همچنین تکرار جملات در آوازهای گروهی یا عبارات کوتاهی مانند ”الهی الهی“ به اقتضای هماهنگی با ضرورتهای موسیقی مجاز است. تعیین سبک موسیقی یک قطعۀ هنری به عهدۀ آهنگساز است مشروط بر اینکه به وظیفۀ روحانی خویش در رعایت حفظ شأن و احترام مقام و حرمت آثار مقدّسه توجّه داشته باشد.
(ترجمهای از نامۀ مورّخ ۱۴ فوریه ۲۰۰۱ خطاب به محفل روحانی ملّی استرالیا)[۷۵]
خبر افزایش چشمگیر میزان فعّالیّتها در مشرقالأذکار از جمله ازدیاد فزایندۀ فعّالیّتهای اساسی نقشه با مشارکت نفوسی از اجتماع موجب مسرّت بیت العدل اعظم گردید.… بر اساس این موفّقیّت، مسئلهای که از اهمّیّت محوری برای محفل ملّی شما برخوردار است همانا توجّه مجدّانه به ترویج وحدت نظر و هدف در بین احبّا است تا بتوانند انسجام بیشتری بین فعّالیّتهای مشرقالأذکار و اقدامات مربوط به ترویج و تحکیم در محدودۀ جغرافیایی اوپولو (Upolu) برقرار سازند.
در کانون این مجهودات، فعّالیّتهای تبلیغی و فرایندهای جامعهسازی در مشرقالأذکار خواهد بود. علیالخصوص مساعی برای ارائه تعالیم بنیادین دیانت بهائی به بازدیدکنندگان و ساکنین اطراف مشرقالأذکار و دعوت آنان به مشارکت در حلقههای مطالعه، جلسات دعا، کلاسهای کودکان و گروههای نوجوانان که در فضای اطراف بنای مشرقالأذکار و دیگر بخشهای محدودۀ جغرافیایی برگزار میگردد، باید سیستماتیک بوده، از حمایت منابع انسانی و مالی لازم برخوردار گردد. همچنین طرح برنامهای مخصوص به منظور ارائۀ دیدگاهی از مشرقالأذکار به عنوان مرکز روحانی جامعه و تأثیراتی که میتواند بر زندگی مردمان مجاور داشته باشد باید مورد مطالعه قرار گیرد — دیدگاهی از یک مشرقالأذکار برای مردم ساموا (Samoa).
امید وطید بیت العدل اعظم آن است که احبّا و نهادهایی که در محدودۀ جغرافیایی اوپولو (Upolu) به خدمت قائمند، آنچنان توانمند شوند که بتوانند از وجود مشرقالأذکار در محلّشان حدّ اکثر استفاده را برای پیشبرد فرایند رشد بنمایند و همچنین وسایل جلب بازدیدکنندگان و بهتر شدن تجربیّاتشان از مشرقالأذکار به مرور زمان تلطیف یابد. موفّقیّت در این مجهودات مانند سایر جنبههای حیات جامعۀ بهائی عمدتاً بسته به نحوۀ عملکرد دوستان با روحیّۀ یادگیری خواهد بود تا اطمینان حاصل شود که روشها و فعّالیّتها مستمرّاً مورد تأمّل قرار گرفته بهبود مییابد.
(ترجمهای از نامۀ مورّخ ۲۷ دسامبر ۲۰۱۱ خطاب به محفل روحانی ملّی ساموا)[۷۶]
بیت العدل اعظم بسیار مسرور شدند که مذاکرات بین احبّا در خصوص اهمّیّت مشرقالأذکار موجب پیوندی محکم با این مشروع شده و در مسیر مشارکت گستردهتر بهائیان و دوستانشان در این مجهود جمعی به پیش میرود. افزایش آگاهی احبّای کلمبیا (Colombia) در مورد اهمّیّت مشرقالأذکار موجب مشارکت آنان در تقدیم تبرّعات مادّی نیز گردیده که خود نشان دیگری از تعهّد روحانی آنان است. امید چنان است که این پاسخ اوّلیّه تا پایان این پروژه استمرار یابد و الگویی برای تقدیم تبرّعات منظّم به صندوق امر ارائه دهد.
(ترجمهای از نامۀ مورّخ ۱۰ دسامبر ۲۰۱۳ خطاب به محفل روحانی ملّی کلمبیا)[۷۷]
یک مشرقالأذکار البتّه جزء لاینفکّی از فرایند جامعهسازی است و ساخت آن نمادی مهمّ از توسعه و پیشرفت یک جامعه میباشد. بیت العدل اعظم امیدوارند که احبّا در … با شور و شوق و عزم جزمی که در انجام فعّالیّتهای ضروری نقشۀ پنجساله دارند، تسریع فرارسیدن زمان مناسب برای بنای مشرقالأذکار در کشور شما را موجب گردند.
(ترجمهای از نامۀ مورّخ ۱۲ دسامبر ۲۰۱۳ خطاب به یکی از احبّا)[۷۸]
علاوه بر این، چون انتظار میرود که طرح مشرقالأذکار ”به طور طبیعی با فرهنگ محلّی و حیات روزانۀ کسانی که برای دعا و مناجات در آن گرد هم خواهند آمد هماهنگی“ خواهد داشت، میتوان احبّا را تشویق نمود که نظریّات اوّلیّهای در بارۀ شکل ظاهری آن بنا ارائه دهند. امید است که طرح مشرقالأذکار مآلاً از عناصر و نمادهایی الهام گیرد که معرّف فرهنگ مردم کنیا (Kenya) باشد. این نظریّات بعد از ارسال به دفتر طرّاحی و ساختمان که به زودی تأسیس خواهد شد، میتواند جزئی از شرح مختصّات معماری پروژه باشد.
(ترجمهای از نامۀ مورّخ ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۴ خطاب به محفل روحانی ملّی کنیا)[۷۹]
در خصوص سؤالات شما در مورد تفاوت بین مشارق اذکار قارّهای، ملّی و محلّی: تأسیس مشرقالأذکار با ساختن مشرقالأذکار در مناطق مختلف عالم آغاز گشت. همزمان با تأسیس این بناها، نقش مشرقالأذکار در اشاره به حضور و وعود امر الهی اغلب در بیاناتی تلویحی تأکید میشد. حضرت ولیّامراللّه مرقوم فرمودهاند که مشرقالأذکار ”نماد و مبشّر نظم جهانی حضرت بهاءاللّه“ است و به کرّات اوّلین مشرقالأذکار هر قارّه یا ناحیهای را ”امّالمعابد“ تسمیه فرمودند. بیت العدل اعظم در اشاره به آغاز پروژههای ساختن مشارق اذکار ملّی، در ابتدای عهد پنجم عصر تکوین و به دنبالۀ شروع بنای آخرین مشرقالأذکار قارّهای در کشور شیلی (Chile)، میفرمایند که این پیشرفت ”نشانۀ رضایتبخش دیگری از نفوذ و رسوخ امر الهی در تار و پود اجتماعات بشری است.“
ورای این اهمّیّت نمادین، مشرقالأذکار مؤسّسهای با امکانات عملی بسیار زیاد است. چنین انتظار میرود که هر کجا محفلی، اعمّ از محلّی یا ملّی، تشکیل گردد، مؤسّسات مشرقالأذکار و حظیرةالقدس نیز در زمان مناسب برپا خواهد گشت. به فرموده حضرت ولیّامراللّه: ”از مشرقالأذکار که حضرت بهاءاللّه آن را در کتاب مستطاب اقدس محلّی برای عبادت مقرّر فرمودهاند، نمایندگان جوامع بهائی هم محلّی و هم ملّی همراه با اعضای لجنات مربوطه وقتی که هر روز در سحرگاهان در آن مکان جمع میشوند، الهامات لازمی دریافت خواهند کرد که آنان را قادر خواهد ساخت تا طیّ تلاشهای روزانهشان در حظیرةالقدس که عرصۀ فعّالیّت اداریشان است به ايفای وظايف و مسئولیّتهای خويش، آنچنان که شایستۀ حارسان منتخب امر اقومش است بپردازند.“
مضافاً، مشرقالأذکار مقرّر است مرکز روحانی هر جامعه باشد و توأم با ملحقاتش که ایجاد خواهد شد، نقشی مهمّ در ارائۀ الگویی شکوفا از حیات جمعی ایفا مینماید. در حال حاضر، اوّلین مشرقالأذکار هر قارّه، نقش مشرقالأذکار ملّی را در کشوری که در آن قرار دارد و همچنین در جوامع مجاورش ایفا میکند و تأثیر بسزایی در فعّالیّتهای محلّی دارد. با گسترده شدن فرایند رشد، مشارق اذکار بیشتری در سطوح ملّی و محلّی بنا شده و یادگیری بسیاری در مورد ماهیّت این معابد و نقش آنها در فرایند جامعهسازی کسب خواهد شد. و بدین ترتیب ابعاد گوناگون عملکرد این مؤسّسه به تدریج نمایان خواهد شد. به فرموده حضرت ولیّامراللّه: ”هیچ یک جز مؤسّسۀ مشرقالأذکار نمیتواند به نحو اکمل و اتم ضروریّات عبادت و خدمت بهائی را که هر دو برای تجدید حیات عالم لازم و واجب است تأمین نماید.“
(ترجمهای از نامۀ مورّخ ۲۶ ژانویه ۲۰۱۵ خطاب به یکی از احبّا)[۸۰]
متن سرودها برای استفاده در مشرقالأذکار نباید حتماً محدود به آثار مبارکه باشد بلکه آنچه لازم است اینکه بر اساس آثار بهائی بوده یا متون مقدّسۀ دیگری که مضامین بهائی را دارا است. باید به خاطر داشت که معیارها برای متون سرودها با معیارهایی که در خواندن یا تلاوت آثار و ادعیۀ مبارکه در برنامههای مشارق اذکار استفاده میشود فرق دارد. بنا بر این استفاده از سرودهایی که بر اساس آثار و خطابات حضرت عبدالبهاء است بلامانع میباشد.
(ترجمهای از نامۀ مورّخ ۲ نوامبر ۲۰۱۵ خطاب به محفل روحانی ملّی استرالیا)[۸۱]